İçeriğe geç
Steel Wing
← Teknik Notlar
Diş Açma

Kılavuz delik çapı tablosu: metrik, ince diş, UNC/UNF ve G dişlerde doğru matkap çapı

M1,6'dan M30'a, UNC/UNF ve G (BSP) dişleri için kılavuz öncesi matkap çapları; diş yüksekliği yüzdesinin tork ve dayanıma etkisi; ovalama kılavuzunda neden daha büyük delik gerekir.

10 Kasım 20264 dk okumaSteel Wing

Kılavuz kırılmalarının en yaygın nedeni kılavuzun kendisi değil, delik çapıdır. 0,2 mm küçük delinmiş bir delik, kılavuzun kaldırması gereken malzeme hacmini ve torku belirgin biçimde artırır; HSS-E kılavuz da olsa kırılır. Bu yazı, atölyede her gün aranan tabloyu tek yerde toplar ve tablonun arkasındaki mantığı açıklar.

Formül: matkap çapı ≈ diş çapı − adım

Metrik dişlerde kılavuz öncesi delik çapı için pratik kural şudur:

D1 ≈ D − P (D: nominal diş çapı, P: adım)

M8 × 1,25 için 8 − 1,25 = 6,75 → Ø 6,8 mm matkap. M10 × 1,5 için 10 − 1,5 = 8,5 mm. Bu kural standart 6H toleranslı dişte yaklaşık %75 diş yüksekliği verir; DIN 336 tablolarındaki değerlerle birebir örtüşür.

Diş profili: D nominal çap, P adım, D1 diş dibi (matkap) çapı. Matkap çapı ≈ D − P.
Diş profili: D nominal çap, P adım, D1 diş dibi (matkap) çapı. Matkap çapı ≈ D − P.

Metrik normal diş (M) — DIN 13

DişAdım (mm)Matkap Ø (mm)
M1,60,351,25
M20,401,60
M2,50,452,05
M30,502,50
M40,703,30
M50,804,20
M61,005,00
M81,256,80
M101,508,50
M121,7510,20
M142,0012,00
M162,0014,00
M182,5015,50
M202,5017,50
M222,5019,50
M243,0021,00
M273,0024,00
M303,5026,50

Metrik ince diş (MF)

DişMatkap Ø (mm)
M8 × 17,00
M10 × 1,258,80
M10 × 19,00
M12 × 1,510,50
M12 × 1,2510,80
M14 × 1,512,50
M16 × 1,514,50
M18 × 1,516,50
M20 × 1,518,50
M24 × 222,00
M30 × 228,00

UNC / UNF (inç)

DişMatkap (inç)Matkap Ø (mm)
1/4-20 UNC#75,10
5/16-18 UNCF6,50
3/8-16 UNC5/167,90
7/16-14 UNCU9,35
1/2-13 UNC27/6410,70
5/8-11 UNC17/3213,50
3/4-10 UNC21/3216,70
1/4-28 UNF#35,40
5/16-24 UNFI6,90
3/8-24 UNFQ8,40
1/2-20 UNF29/6411,50
5/8-18 UNF37/6414,70

G (BSP) boru dişi — silindirik

DişDiş/inçMatkap Ø (mm)
G 1/8288,80
G 1/41911,80
G 3/81915,30
G 1/21419,00
G 3/41424,50
G 11130,75

G dişi değerleri DIN 336 tavsiye çaplarıdır; bazı tablolar bunun yerine diş dibi çapını (ör. G 1/2 için 18,6 mm) verir, iki yaklaşım da kullanımdadır. NPT ve NPTF gibi konik boru dişlerinde delik çapı diş derinliğine ve konikliğe bağlıdır; her üreticinin kendi tablosu kullanılır. Kritik sızdırmazlık dişlerinde mastar kontrolü şarttır.

Diş yüksekliği yüzdesi: %100 değil, %60–75 hedefleyin

Pek çok operatör "tam diş daha sağlam" diye deliği küçük deler. Gerçek bunun tersidir:

  • %75 diş yüksekliğinden %100'e çıkmak, dişin çekme dayanımını yalnızca %5 civarında artırır.
  • Aynı değişiklik kılavuz torkunu 2–3 kat artırır. Kırılma, aşınma ve yüzey bozulması buradan gelir.
  • Çelik ve paslanmazda %65–75, alüminyum ve sünek malzemelerde %60–70 yeterlidir. Dökme demirde %75–80'e çıkılabilir.
Diş yüksekliği %100 / %75 / %60: tork ve kırılma riski hızla düşerken diş dayanımı neredeyse sabit kalır.
Diş yüksekliği %100 / %75 / %60: tork ve kırılma riski hızla düşerken diş dayanımı neredeyse sabit kalır.

Tablodaki değerler tam da bu bandı hedefler. Deliği küçültmek kılavuza iyilik değildir.

Ovalama (form) kılavuzu: delik daha büyük delinir

Ovalama kılavuzu talaş kaldırmaz; malzemeyi plastik olarak diş profiline akıtır. Dişin tepesi, akan malzemeden oluştuğu için delik, kesme kılavuzundan daha büyük delinir:

DişKesme kılavuzu ØOvalama kılavuzu Ø
M32,502,80
M43,303,70
M54,204,60
M65,005,50
M86,807,40
M108,509,30
M1210,2011,10

Kesme tablosundaki çapla ovalama kılavuzu kullanmak kılavuzu neredeyse kesin kırar. Ovalama kılavuzu yalnızca sünek malzemelerde (alüminyum, bakır alaşımları, düşük karbonlu çelik, östenitik paslanmaz) ve uzama değeri %8'in üzerindeyse kullanılır; dökme demirde kullanılmaz. Ovalama çapları üreticiye ve hedeflenen diş yüksekliğine göre ±0,1 mm değişir; kılavuz üreticisinin tablosu esastır.

Kesme kılavuzu (Ø 6,8) ile ovalama kılavuzu (Ø 7,4) için M8 delik farkı.
Kesme kılavuzu (Ø 6,8) ile ovalama kılavuzu (Ø 7,4) için M8 delik farkı.

Tablonun dışında kalan üç durum

  1. Kaplamalı dişler: Çinko veya fosfat kaplama sonrası dişe cıvata geçecekse 6G toleranslı kılavuz ve bir üst matkap çapı kullanılır.
  2. Kör delik derinliği: Delik derinliği = diş derinliği + kılavuz pilot boyu + talaş payı. Spiral kanallı kılavuzda en az 2–3 adım boşluk bırakın.
  3. Matkap aşınması: Aşınmış matkap deliği küçük deler. Kılavuz kırılması artmışsa önce matkap çapını mikrometre ile ölçün.

Hızlı kontrol listesi

  • Çapı tabloya göre seçtim, formülle (D − P) doğruladım.
  • Kesme mi ovalama mı? Ovalama ise büyük tablo.
  • Kör delikte derinlik payı bıraktım.
  • Kaplama sonrası diş gerekiyorsa 6G seçtim.
  • Kritik dişleri diş mastarıyla (geçer / geçmez) doğruladım.

Tablolardaki değerler DIN 336 ve yaygın üretici katalogları ile uyumlu referans değerlerdir; özel toleranslarda üretici tablosunu esas alın. Steel Wing olarak MCI Tool makine kılavuzlarını HSS-E ve HSS-E-PM kalitelerinde, spiral kanallı, spiral uçlu ve ovalama tiplerinde stoktan tedarik ediyoruz; uygulamanız için doğru çap ve tipi birlikte seçelim.

Projeniz için teklif almak ister misiniz?

Üretim veya kesici takım ihtiyaçlarınızı bize iletin, mühendislik ekibimiz en kısa sürede size dönüş yapsın.

Bize Ulaşın